Beste Joël, links is ALIVE and KICKING

In De Morgen van 7 juli 2018 schreef Joël De Ceulaer het essay “Links is dood: waarom de tegenstem in het identiteitsdebat wél belangrijk is”. Christ’l Van der Paal kandidaat op de stadslijst van de Antwerpse sp.a namens Wij zijn Socialisten, schreef het volgende antwoord.

 

Links zwalpt, links is dood … u uitte deze bezorgdheid, hoop, … ? al meermaals.

Wat is links, Joël? Met links lijkt u steeds te verwijzen naar progressieve partijen. In realiteit is links veel meer dan de mensen die zich verenigden in politieke partijen. Links is ook geen homogeen gegeven. Je hebt verschillende politieke breuklijnen (cultureel, sociaaleconomisch, … )

Als linkse medemens wilde ik u toch even laten weten dat ik, wij springlevend zijn.  Ja, soms zijn we zoekend in deze snel veranderende tijden met zijn vele uitdagingen. Zwart-witte oplossingen ik geloof daar niet in, u wel? Als u nuance zwalpen wilt noemen, het staat u vrij.

Deels kan ik uw kritiek volgen, deels ben ik het zelfs met u eens, daarom nam ik onlangs de beslissing om me in het politieke strijdgewoel te gooien.  Langs de zijlijn kritiek hebben, daar had ik het mee gehad, tijd voor actie.  Samen met 3 kameraden van de beweging Wij zijn Socialisten hebben we ons kandidaat gesteld in Antwerpen op de stadslijst van Sp.a.  Een onzeker avontuur, maar vanuit het geloof dat we een meerwaarde kunnen zijn. Vanuit het geloof ook dat heel veel mensen nog steeds gebaat zijn bij een sterke sociaaldemocratie.

Kapitalisme is een monster, daar zijn we het op links over eens.  Communisten willen het monster vernietigen.  Socialisten vinden dat het kapitalistisch monster nuttig kan zijn, als het maar strak aan de lijn gehouden wordt.  Jammer genoeg maakten socialisten die stilaan sociaaldemocraten werden de enorme blunder om door het lange samenleven met het monster, het als een tam ongevaarlijk beestje te gaan zien, dat zijn vrijheid verdiende, want het monster bracht ons toch steeds meer welvaart.  Zo schoof de sociaaldemocratie onopgemerkt steeds verder op naar rechts.

Daarbij vergaten sociaaldemocratische partijen, ondertussen bevolkt met hoogopgeleide kinderen, resultaat van een geslaagde sociale mobiliteit, (bewerkstelligt door een herverdelend sociaal beleid) die bevolkingsgroepen die de nadelen van de (neoliberale) vrijemarkteconomie en daaraan gekoppelde globalisering ervaren.

De systeemkritiek werd begraven, want ‘there is no alternative’.  Het kapitalisme moest vrij zijn en dat zou de hele wereld ongekende welvaart brengen.  Voor het ‘kleine’ percentage mensen bij ons dat toch niet mee profiteerde van de ongebreidelde vrije markt, werden corrigerende regelingen uitgewerkt.  Dat die mensen niet mee profiteerden van de welvaartsgroei werd niet langer gezien als onrecht dat bestreden diende te worden, maar eerder als collateral damage, net zoals het steeds verder uitbuiten van onze eindige aarde.

We werden allemaal minder alert.  De klassenstrijd leek gestreden.  De arbeidersklasse, die nu grotendeels ook tot de middenklasse behoorde, was er ook niet meer in geïnteresseerd. Het ging ons goed.  We werden allemaal doordrongen van het neoliberaal economisch denken.  Je kan geen krant openslaan, een gesprek op café hebben, onderwijs volgen, … of je wordt doordrenkt met het neoliberale economisch denken.  Sta me toe, Joël, om hier toch ook te wijzen op de verantwoordelijkheid van de 4e macht in deze. Persvrijheid is een grondrecht net omdat het de pers in de mogelijkheid moet stellen om kritisch te blijven t.o.v. establishment en dominante systemen.  Uiteindelijk vertaalde die economische hegemonie zich in een Europees economisch ondemocratisch project dat gestoeld is op neoliberalisme en dat concurrentie predikt. Concurrentie waarbij mensen worden herleid tot kies-, productie-, en consumptievee.  Waarbij landen en werknemers verplicht worden tot een race to the bottom (wiens werknemers zijn het goedkoopst, in welk land zijn de vennootschapsbelastingen het laagst, …)

Dit alles met als doel macro-economische groei, maar macro-economische groei betekent niet automatisch micro-economische groei voor elk gezinshuishouden. Trickle down is een illusie.  We creëerden een nieuwe kapitaalaristocratie.  We wrongen met zijn allen de grootste verwezenlijking van de verlichting de nek om, het verdwijnen van de klassenmaatschappij, waar na de Franse Revolutie nog lang voor gestreden moest worden.

En ja, dat is ook mede de schuld van de sossen…

Maar na een welgemeende mea culpa, Joël, is de verlinksing terug ingezet.

Als kind uit een arm gezin dat dankzij onze welvaartsstaat kansen kreeg heb ik nu een goed leven. Een middenklasser, maar eentje die zoals duizenden andere middenklassers steeds alert moet blijven om ook middenklasser te blijven.  Elke negatieve ingreep in onze sociale bescherming heeft potentieel impact op ons verder leven en maakt ons onzeker, herinnert ons aan hoe het vroeger thuis was.

Steeds meer mensen ondervinden de negatieve gevolgen van dit ontspoord economisch model.  De dualisering van de arbeidsmarkt en samenleving wordt stilaan zichtbaar.  Laaggeschoolden, één-inkomensgezinnen, onze jongeren, onze ouderen … ze krijgen het steeds moeilijker.  En ja, het wordt tijd dat de sociaaldemocraten de strijd tegen de onrechtvaardigheden die deze groep mensen, de verliezers van het neoliberaal vrije markt verhaal, wordt aangedaan terug opneemt. En we zullen dat ook doen!

Die strijd aangaan betekent echter de strijd aangaan met het huidig dominant economisch denken, de strijd aangaan met het huidig Europees project.  Die strijd aangaan betekent machtsverhoudingen tussen kapitaal, natie en burgers terug in evenwicht brengen.

Dat, beste Joël, zijn geen zaken die je makkelijk in politieke slogans kan gooien of met een voorstelletje hier of daar kan oplossen.  Maar duidelijk moet zijn dat de samenleving ons, burgers toebehoort, dat wij bepalen hoe die samenleving eruitziet, dat beleid moet gaan over ons, burgers en niet in de eerste plaats bepaald moet worden door economische groei.  Het besef ook dat niet-kapitaalkrachtige burgers enkel vrij zijn als onze sociale zekerheid sterk genoeg is. En dat een rechtvaardige herverdeling van rijkdom vanzelfsprekend is. Niemand werkt zo hard of betekent zoveel voor een samenleving dat het buitensporige rijkdom legitimeert.  Het is die herverdeling die ons in staat stelt om te investeren in een samenleving die kiest voor sociale, economische en intergenerationele ecologische rechtvaardigheid. Een samenleving die kiest voor een economisch model, gestoeld op meer welzijn, samenwerken en duurzaamheid.

Ik geef je gelijk, Joël, dat links en dan vooral Groen op ecologisch domein zijn voorstellen te weinig aftoetst aan het criterium ‘sociaal rechtvaardig’.  Maar, Joël je stelt het wel heel karikaturaal voor.  Als we de klimaatopwarming willen stoppen, dan zullen we allemaal moeten inbinden.  Vliegen duurder maken, milieubelastingen, … dat zijn inderdaad sociaal onrechtvaardige maatregelen.  Het alternatief wordt nochtans aangeboden door sommige ecologisten, zijnde x-aantal vervuilpunten per jaar/per persoon niet overdraagbaar of afkoopbaar.  Dat is geen sympathieke oplossing, maar het kan dus ook op een sociaal rechtvaardige manier.  Moesten onze media nu al hun tijd en energie gestoken hebben in het kneden van de geesten in de richting van minder consumeren om een leefbaar klimaat voor onze kinderen te behouden i.p.v. onze kinderen tegen ons op te zetten in het pensioendebat – dat er geen is – dat zou onze samenleving vooruitgeholpen hebben, Joël.  Want in het pensioendebat ben je net als de meesten misleidt door de constante stroom van éénzijdige informatie die ons daarover aangeleverd wordt.  Vandaag nog toonde de studiecommissie pensioenen aan dat de uitgaven van de sociale zekerheid tegen 2070 maar met 1.9% van het bbp zullen stijgen, pensioenen inclusief.  Dat is erg beheersbaar.  Tenzij onze regering erg bewust de inkomsten in de sociale zekerheid blijft ondermijnen.  Het hele pensioendebat wordt dan ook gevoerd in een rechts neoliberale frame.

Als we terug (h)erkennen dat de economische keuzes die we maken, ideologische keuzes zijn en er dus wel een alternatief is, dan kunnen we eindelijk als samenleving opnieuw een stap vooruit zetten.

Die discussie terug op gang brengen dat is de reden waarom wij, van de beweging Wij zijn Socialisten, lid van en kandidaat voor Sp.a werden.

Dat wordt geen makkelijke discussie en eentje van lange adem … maar we hebben uithoudingsvermogen, geloof en sociale rechtvaardigheid aan onze kant.

Ik wil het debat over de hoofddoeken op school niet uit de weg gaan, Joël.  Maar ik vind dat persoonlijk geen simpel pro/contra gegeven.  Wat voorop moet staan is de blijvende verankering van onze liberale democratie inclusief onze grondwet.  Vrijheid is daarbij een basisconcept.  Vrijheid is niet altijd een makkelijk gegeven.  Waar eindigt mijn vrijheid, als die een anders vrijheid beknot?  Wat is de definitie van vrijheid?: De combinatie van positieve vrijheid (keuzevrijheid, inzetten eigen vermogen) en negatieve vrijheid (ontbreken van dwang).  Als één van beide elementen ontbreekt, kan je niet van echte vrijheid spreken.  Sociologisch gezien geeft het niet verbieden van de hoofddoek dan ook de beste ‘vrijheids’garanties, lijkt mij.  Want ik heb de keuze om een hoofddoek te dragen of niet, al kan mijn keuze wel door dwang tot stand komen.  Als een hoofddoek verboden wordt dan kan ik niet meer kiezen en is er ook dwang om er geen te dragen.

In dat debat gaat het snel nogal eens over het links verraad van de verworvenheden van mei ’68, maar als nakomeling van mei’ 68 heb ik dat toch altijd geïnterpreteerd als een beweging voor bevrijding.  Die bevrijding spitste zich toen toe op de vermenging van kerk en staat, op de te grote invloed van het katholicisme op het overheidsbeleid en de samenleving.  Maar voor mij staat mei ’68 voor vrijheid.  Niet enkel voor vrijheid van kerkelijke inmenging, maar zeker ook vrijheid van overheidsinmenging.  De staat moet dan ook niet gaan bepalen in wie of wat ik mag geloven of dat nu een God, een spaghettimonster, een politieke goeroe of helemaal in niets is.  Links wordt ‘soumission’ verweten, sta me toe het accepteren van vrijheidsinperking door de staat pas echte ‘soumission’ te vinden.

En als we dan naadloos overgaan naar het migratiedebat, dan wil ik aanvangen met de vraag: ‘hoezo schuld van de sossen?’  Het mag voor eens en altijd wel eens duidelijk gesteld worden dat arbeidsmigratie altijd uit economische noodzaak gebeurt (of vraag van het bedrijfsleven dus).  Wie de moeite neemt om zich te verdiepen in de migratiegeschiedenis, zal merken dat socialisten in eerste en tweede instantie zich fel keerden tegen arbeidsmigratie uit (terechte) schrik voor sociale dumping.  We spraken toen over ‘gastarbeiders’, nu over ‘vrij verkeer van werknemers’, wie de moed heeft om eerlijk te zijn, zal concluderen dat links niet stond te springen voor geen van beide, maar dat rechts zich in de pollen wreef.  Toen echter bleek dat onze ‘gast’arbeiders, ook weer op vraag van het bedrijfsleven hier hun leven zouden uitbouwen, hebben socialisten en vakbonden zich het lot van deze nieuwe arbeidersklasse, die nog weinig rechten had (zie gelijkenissen met sociale dumping nu) aangetrokken en terecht inspanningen geleverd om deze mensen te helpen om een volwaardige plaats in onze samenleving te verwerven. (waar nog veel werk aan is) De frame dat links pro open grenzen is, is, waar het arbeidsmigratie betreft, dan ook van de pot gerukt.

Pro of contra diversiteit/multiculturele samenleving zijn heeft m.i. geen zin.  Ze is divers. Een waardeoordeel vellen over het goed of slecht zijn van een diverse samenleving is het foute debat.  Tenzij je bereid bent om heel vieze dingen te doen, is dit de toekomst van onze samenleving. Dat rechts uit politiekgewin hier een samenleving destabiliserende rol blijft spelen, is m.i. haast crimineel.  Natuurlijk zijn er problemen.  Maar laat het debat dan gaan over de bestaande samenlevingsproblemen en hoe we die oplossen en niet over divers versus niet-divers.

Laat het dan gaan over de concentratie van mensen met migratieachtergrond in steden, over de segregatie, over hoe bedreigend dat kan zijn voor mensen die hun buurt zien veranderen. Over de drempels die mensen met migratieachtergrond moeten overwinnen. Laat het gaan over de concentratie van armoede in steden. Laat het debat gaan over die groep van medeburgers die geen vooruitgang, maar achteruitgang ervaren of vrezen.  Laat het gaan over welke elementen dit veroorzaken (stadsplanning, mobiliteit, onderwijsbeleid, huisvesting, het gekozen economisch model…) en ik garandeer u de conclusie zal niet langer ‘schuld van de sossen zijn …’

 

Kameraadschappelijke erg levendige groeten

Christina (Christ’l) Van der Paal

Voor: Wij zijn Socialisten Antwerpen

 

(Een verkorte versie van deze tekst werd eveneens gepubliceerd op de online pagina van De Morgen onder de titel “Het is de schuld van de sossen, die conclusie heeft afgedaan” https://www.demorgen.be/opinie/het-is-de-schuld-van-de-sossen-die-conclusie-heeft-afgedaan-b1e58892/ )

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.